Webdesign by:
Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag van 10:00 uur tot 17:00 uur
Archief op afspraak
Volg de Historische Vereniging Zwartsluis op
Een donatie doen? Graag!
Ons nieuwsoverzicht
De Historische Vereniging Zwartsluis
organiseert met regelmaat boeiende en
interessante bijeenkomsten voor iedereen die geinteresseerd
is in de historie van Zwartsluis.
Blijf op de hoogte door ons nieuwsoverzicht in de gaten te houden
om niets te willen missen!
Erelidmaatschap voor
Albert Greveling
Het is een bijzonder voorrecht om een mijmering als dit te mogen
schrijven over iemand die nog volop in het leven staat en zich, zij het
tegenwoordig op een iets lager pitje, nog altijd onophoudelijk bezighoudt
met de geschiedenis van Zwartsluis. Waarom voel ik dit zo? Albert
Greveling en ik kennen elkaar al een groot deel van ons leven. Mijn
geboortehuis stond in de straat waar ooit de kassen en de boomgaard
van de familie Greveling lagen – de plek die later zou uitgroeien tot de
Zintuigentuin. In zijn werken met bijeen gesprokkeld natuurlijk materiaal
en mijn fotografie vonden we elkaar in een gedeelde liefde voor het
magische, het mystieke en het ogenschijnlijk onbeduidende. Later kwam
daar tot onze verrassing nog de plaatselijke geschiedenis bij. Vanuit die
verbondenheid schrijf ik deze verzen.
Albert, wandelend archief en dorpskabouter
Daar loopt hij door het centrum van het dorp.
Half verborgen achter een kruiwagen
gevuld met een woud aan takken.
De pas verraadt een lichte haast,
een lopen, zoals iemand loopt die overal verhalen ziet,
zelfs in een afgewaaide tak, een vergeten krant,
of een scherf in een berg puinafval.
Een hoofd gevuld met sferen,
parallelle werelden,
zoveel te zien en te vertellen,
teveel voor één leven.
De onrust is nog niet geweken,
hij houdt de vaart er in.
Op een morgen zie je hem en denk je:
“Hij gaat gewoon een boodschap doen.”
Maar ondertussen telt hij in zijn hoofd de oude klinkers,
herinnert zich wie hier ooit woonde,
wie daar een muurtje bouwde.
Zijn handen tasten en sprokkelen
Stronken, takken, schijnbaar misvormd hout
gered van de brandstapel
en niet veel later onderdeel van iets groters,
een sculptuur, een herinnering, een stukje magie.
De Zintuigentuin was zijn rijk,
natuur en historie vergroeid in elkaar.
Een plek waar de wind verhalen leek te fluisteren.
Waar het loof schudde van blijdschap
wanneer een trek mezen haar bezocht.
Een plek waar een opgejaagde ziel
weer rust en vrede vond.
Stormen kwamen, moedwillige vernielingen ook.
Maar hij herpakte zich en herschiep.
Zoals een kabouter in een sprookje:
klein, onverstoorbaar, dapper
met als enig wapen: een visie, opgebouwd uit ervaring,
een diep verborgen wéten.
Vanuit datzelfde weten groeide gaandeweg het besef
dat niets blijvend is
en het schone dat werd ervaren
ligt opgeslagen in de ziel
om te rijpen voor een toekomst
waar de tijd geen vat op heeft.
En nu, stap voor stap,
draagt hij zijn archief over.
Dozen, foto’s, kranten, ansichtkaarten —
alles wat hij al die jaren heeft gekoesterd
met dezelfde aandacht
waarmee hij een bloemstuk schikte
of een steen zag die door de zon werd aangelicht.
Doos na doos na doos na doos.
Met elke overhandiging
wordt het lichter.
Niet omdat er minder is,
maar omdat het overgedragen wordt,
daarin klinkt een echo mee
van wat ooit eens werkelijk vrij zijn was.
Alles vindt straks een veilige plek,
in het hart van Zwartsluis.
Niet achter slot en grendel,
maar ordelijk gerangschikt,
toegankelijk,
klaar om doorverteld te worden.
Naast een vertrouwde naam
— De Stoffel Voerman Collectie —
klinkt straks een nieuwe:
Het Albert Greveling Archief.
Een naam die niet vraagt om uitleg,
omdat zij al samenvalt
met het dorp zelf, met Zwartsluis.
Met zijn straten, zijn mensen,
zijn herinneringen.
Wat telt is dat Albert hiermee kan blijven laten zien
hoe je kijkt, hoe je bewaart.
Hoe je het kleine koestert, het schijnbaar waardeloze redt,
en zo geschiedenis levend houdt.
Straks zal de voorzitter spreken,
het woord ‘erelid’ uitspreken en meer,
een herinnering overhandigen.
Maar wat hier werkelijk gebeurt
laat zich moeilijk vangen in een zin.
Want deze eer
gaat niet alleen over verdienste,
of over jaren van inzet.
Zij zegt iets over zorg,
over aandacht,
over liefde voor een plek
en alles wat haar gevormd heeft.
Deze eer
is niet alleen van de vereniging.
Zij behoort aan Zwartsluis.
Namens het bestuur van de Historische Vereniging,
Herman Slurink
Foto’s: Henk Kuik
Welke vrouw redde het huis
van Oranje Nassau?
Het is een wonder dat het koningshuis Oranje-Nassau nog bestaat!
Tijdens deze lezing word je meegenomen in het verhaal over de
prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een belangrijke rol
speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Financiële fouten,
buitenlandse bedreigingen, anti-oranje bewegingen en Oranje vrouwen
met een sleutelrol: tijdens deze boeiende avond vol verhalen komt het
allemaal voorbij.
Arrogantie, huwelijksproblemen en een dwarse Staten Generaal kwamen
door de eeuwen heen regelmatig voor. Door ijdelheid, foute keuzes en
te grote financiële uitgaven van koningen en stadhouders is het
koningshuis dan ook regelmatig in gevaar gebracht. Zonder het moedige
optreden van hun vrouwen was Nederland een republiek geworden, of
misschien wel de 17e Bundesländer Deutschland, een provincie van Zuid
Vlaanderen, een speelbal van Engeland, of een 'Province Français’. Kun je
je het voorstellen?
Hoofdinspecteur / auditor Tony Mouw neemt je mee in het verhaal over
de ruim 30 prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een
belangrijke rol speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Tijdens
de interactieve avond gaat Tony dieper in op het leven en de rol van
enkele van deze vrouwen, en dan met name die ene prinses die écht een
sleutelrol speelde. Op meeslepende wijze leer je hoe zij het Huis van
Oranje Nassau van de ondergang redde. Berustte haar aanpak op toeval
of was het een bewuste en uitgekiende strategie?
De lezing start met het ontstaan van het graafschap Nassau in de 12e
eeuw en de huwelijken van de graven van Nassau. Vanaf dit punt word je
meegenomen in een reis door de eeuwen heen, waarbij ook de
humoristische kant van de geschiedenis van de Oranjes aan bod komt.
Verhalen over verboden verbintenissen, uithuwelijking, liefdesbrieven en
het saaie (of juist riskante) hofleven vol glamour en intriges, maar ook
drugsgebruik komen voorbij.
Praktische informatie
Lezing Oranjevrouwen
Woensdagavond 15 april
Aanvang: 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur)
Sluuspoort, Zwartsluis.
Entree:
Leden: gratis
Niet-leden: € 10,00 (incl. 1x koffie/thee bij binnenkomst).
Betaling op de avond zelf bij de kassa.
Aanmelden verplicht (voor zowel leden als niet-leden).
Aanmelden kan van woensdag 1 april t/m dinsdag 14 april.
info@historiezwartsluis.nl
Telefoon: 06 - 50 43 00 55
(telefonisch aanmelden indien mailen niet mogelijk is).
Sluuspoort bruist van
herinneringen: inloopavond
Historische Vereniging verrast
Wie woensdagavond 14 januari Sluuspoort binnenstapte, merkte het
meteen: hier gebeurde iets bijzonders. Geen stille archiefzaal, maar een
warm bad van stemmen, gelach, verwondering en herkenning. De eerste
inloopavond van de Historische Vereniging Zwartsluis bleek een schot in
de roos.
Penningmeester Marco Snel opende de avond met zichtbare verrassing
over de hoge opkomst. “Dit was een experiment,” vertelde hij, “om te zien
of er in het dorp belangstelling is om eens vrijblijvend kennis te maken
met ons archief en ons werk.” Die belangstelling bleek ruimschoots
aanwezig.
Vrijwilligers en bestuur hadden Sluuspoort omgetoverd tot een reeks
uitnodigende plekken waar het verleden van Zwartsluis tot leven kwam.
Op een groot scherm passeerden oude ansichtkaarten vanaf 1900. Al na
enkele seconden klonken de eerste spontane reacties: “Dat is toch de
oude Meppelerdiepbrug?” “Moet je zien, dit is de winkel van mijn opa!”
Beelden werden verhalen, verhalen werden gesprekken.
Op een andere tafel lagen schoolfoto’s uit de periode 1900-1970. Mensen
bogen zich eroverheen, wezen, lachten, twijfelden. “Volgens mij is dat
juffrouw Schuringa.” “Nee, dat is Jan van de bakker!” “Welke bakker, er
waren meer Jannen?” Namen die nog ontbraken konden ter plekke
worden ingevuld. Zo groeide het archief, maar vooral: zo groeide het
gevoel van samen geschiedenis maken en dat is onmisbaar voor een
dorp.
Bijzonder veel aandacht trok ook de beroemde Stoffel Voerman-collectie.
Stoffel werd gekscherend de “paparazzi van Zwartsluis” genoemd, en wie
de indrukwekkende archiefkast met zo’n 60.000 foto’s zag - keurig
gesorteerd op straat, buurt, bedrijf, kerk en gebeurtenis - begreep
waarom. Bezoekers bladerden, wezen, verbaasden zich. “Ik wist niet dat
dit allemaal bestond,” was een veelgehoorde reactie. Wat deze avond
extra waardevol maakte: bezoekers brachten zelf ook fotomateriaal mee.
Oude beelden uit laden en dozen kregen ineens een nieuw leven, werden
bekeken, besproken en aan het archief toegevoegd.
Ook boven was er van alles te ontdekken. Op een kleiner scherm
draaiden historische filmbeelden, terwijl daarnaast de boeken lagen die
de vereniging in de loop der jaren heeft uitgegeven. Alle jaargangen van
De Sluziger Kroniek waren in te zien.
Mensen zochten naar de paden en de lanen waar ze met hun eerste
liefde liepen, naar een geboortehuis dat inmiddels verdwenen is, naar
schepen, straten, gezichten. Zoals dat gaat bij een oud fotoalbum: één
beeld roept het volgende verhaal op, en voor je het weet ben je een uur
verder.
Beneden én boven hing een vrolijk geroezemoes. Het verleden bleek
allesbehalve stil.
De conclusie van deze eerste avond was unaniem: bezoekers waren net
zo aangenaam verrast als de organisatie zelf. Men noemde het
“verbazingwekkend”, “gezellig”, “sociaal verbindend”, “drempelverlagend”
en zelfs “een vorm van netwerken met geschiedenis als bindmiddel”.
Velen spraken de wens uit dat dit vaker gebeurt.
Wie erbij was, ging naar huis met meer dan alleen herinneringen. Er was
het gevoel: dit is óns verhaal. En dat verhaal leeft - zolang we het samen
blijven vertellen. Misschien is dat wel de mooiste opbrengst van deze
avond. En wie weet: een nieuwe vrijwilliger, een nieuw lid, een nieuwe
sponsor als “Vriend van de HVZ” begint precies hier, bij een foto en een
verhaal.
Herman Slurink
De nautische ziel van
Zwartsluis verdient een boek
Oproep aan inwoners en bedrijven om samen de maritieme
geschiedenis vast te leggen. Dit Initiatief wil verhalen, foto’s en
steun bundelen tot een blijvend document.
Zwartsluis aan ‘t Zwartewater
Wie langs het water van Zwartsluis loopt, ziet meer dan alleen werven en
schepen die komen en gaan. In het ritme van het water, in de lijnen van
de kades en in de namen die blijven hangen, klinkt een verleden door dat
nauw met de scheepvaart verbonden is.
De afgelopen tijd werd dat verleden opnieuw zichtbaar toen de Kamper
Kogge naar Zwartsluis kwam voor restauratie. In berichten daarover
werd steevast gesproken over de rijke nautische geschiedenis van het
dorp. Maar wie zich vervolgens afvroeg waar die geschiedenis in
samenhang te lezen is, merkte al snel dat die vraag niet eenvoudig te
beantwoorden is.
Er is veel. Artikelen, verhalen en onderzoeken - onder meer in de Sluziger
Kroniek en in het archief van de Historische Vereniging. Waardevol,
zorgvuldig vastgelegd, maar vaak verspreid en fragmentarisch. Het
grotere verhaal, waarin al die lijnen samenkomen, ontbreekt nog.
Juist nu, in een periode waarin de restauratie van de kogge opnieuw
aandacht vraagt voor het maritieme verleden van Zwartsluis, ontstond
het idee om die geschiedenis bijeen te brengen in een magazine of
misschien wel een boek. Het laatste zou het mooist zijn, maar een en
ander zal afhankelijk zijn van sponsoring en subsidies.
Alle Elbers en Herman Slurink namen het initiatief en gingen met elkaar
in gesprek. Niet alleen over de inhoud, maar vooral over de vraag hoe je
zo’n verhaal vertelt. Want een geschiedenis kan volledig zijn, maar
daarmee nog niet levend. Hoe voorkom je dat een magazine of boek
verzandt in een opsomming van jaartallen, namen en feiten, terwijl juist
achter die feiten een wereld van betekenis schuilgaat?
Een plan krijgt vorm:
Iedere vogel zingt zoals hij gebekt is
Gaandeweg kreeg het plan vorm. De geschiedenis moet opgeknipt
worden in twee delen, ieder met een eigen invalshoek. Alle Elbers zal zich
richten op de ontwikkeling van de scheepswerven en de feitelijke
geschiedenis van de scheepsbouw in Zwartsluis. Herman Slurink neemt
de ambachten voor zijn rekening - de mensen en het werk achter de
schepen.
Dit betekent een geschiedenis met twee stemmen. Of, zoals eens
treffend werd gezegd: “Iedere vogel zingt zoals hij gebekt is.”
Die verscheidenheid is juist de kracht van het project. Waar de één zoekt
naar samenhang in feiten, lijnen en ontwikkelingen, zoekt de ander naar
de betekenis daarachter - naar het verhaal van veelal kunstzinnige
handen die werkten, van materialen die vorm kregen en van mensen die
leefden met water, wind en tijd. Samen ontstaat zo een beeld dat meer
wil zijn dan alleen een geschiedenis. Een verhaal waarin niet alleen wordt
verteld wat er was, maar ook voelbaar wordt wat het betekende. Geuren
en sferen van oudsher komen bovendrijven.
Een oproep aan de inwoners van Zwartsluis en
omgeving
Om dat beeld zo compleet mogelijk te maken, doen de samenstellers een
beroep op de inwoners van Zwartsluis en omgeving. Zij zijn op zoek naar
foto’s, documenten en persoonlijke verhalen die nog niet in het archief
van de Historische Vereniging zijn opgenomen. Juist die persoonlijke
herinneringen kunnen het verhaal verdiepen en tot leven brengen.
Binnen deze geschiedenis zal naast de vele werven die Zwartsluis heeft
gekend en de schepen die er werden gebouwd, aandacht worden
besteed aan de volgende ambachten die onmisbaar waren voor de
scheepvaart, zoals timmerlieden en mastenmakers, touwslagers,
smeden, zeilmakers, scheepsschilders en de makers van borstels en
kwasten.
Wie (foto)materiaal, documenten of verhalen heeft die hierbij aansluiten,
wordt van harte uitgenodigd om deze te delen. In het archief van de
Historische Vereniging kan alles worden gescand en opgeslagen.
Zo kan een geschiedenis die ooit het dagelijks leven van velen bepaalde,
opnieuw zichtbaar worden - niet als iets van vroeger alleen, maar als een
verhaal dat nog altijd doorwerkt.
U kunt hierover contact opnemen met Herman Slurink:
email: h.jslurink@freeler.nl en tel. 0637300926
Tevens wil ondergetekende graag in gesprek met bedrijven cq werven die
mogelijkheden zien om in geval van het schrijven van een boek daarvoor een
sponsoringvoorstel kunnen doen. Wij gaan niet over één nacht ijs en willen
daarvoor een solide fundament neerleggen zonder risico’s. Een breed
draagvlak kan meewerken bij de aanvraag van subsidies.
Herman Slurink
Volg ons op
