Webdesign by:
Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag van 10:00 uur tot 17:00 uur
Archief op afspraak
Volg de Historische Vereniging Zwartsluis op
Een donatie doen? Graag!
Ons nieuwsoverzicht
De Historische Vereniging Zwartsluis
organiseert met regelmaat boeiende en
interessante bijeenkomsten voor iedereen die geinteresseerd
is in de historie van Zwartsluis.
Blijf op de hoogte door ons nieuwsoverzicht in de gaten te houden
om niets te willen missen!
Welke vrouw redde het huis
van Oranje Nassau?
Het is een wonder dat het koningshuis Oranje-Nassau nog bestaat!
Tijdens deze lezing word je meegenomen in het verhaal over de
prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een belangrijke rol
speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Financiële fouten,
buitenlandse bedreigingen, anti-oranje bewegingen en Oranje vrouwen
met een sleutelrol: tijdens deze boeiende avond vol verhalen komt het
allemaal voorbij.
Arrogantie, huwelijksproblemen en een dwarse Staten Generaal kwamen
door de eeuwen heen regelmatig voor. Door ijdelheid, foute keuzes en
te grote financiële uitgaven van koningen en stadhouders is het
koningshuis dan ook regelmatig in gevaar gebracht. Zonder het moedige
optreden van hun vrouwen was Nederland een republiek geworden, of
misschien wel de 17e Bundesländer Deutschland, een provincie van Zuid
Vlaanderen, een speelbal van Engeland, of een 'Province Français’. Kun je
je het voorstellen?
Hoofdinspecteur / auditor Tony Mouw neemt je mee in het verhaal over
de ruim 30 prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een
belangrijke rol speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Tijdens
de interactieve avond gaat Tony dieper in op het leven en de rol van
enkele van deze vrouwen, en dan met name die ene prinses die écht een
sleutelrol speelde. Op meeslepende wijze leer je hoe zij het Huis van
Oranje Nassau van de ondergang redde. Berustte haar aanpak op toeval
of was het een bewuste en uitgekiende strategie?
De lezing start met het ontstaan van het graafschap Nassau in de 12e
eeuw en de huwelijken van de graven van Nassau. Vanaf dit punt word je
meegenomen in een reis door de eeuwen heen, waarbij ook de
humoristische kant van de geschiedenis van de Oranjes aan bod komt.
Verhalen over verboden verbintenissen, uithuwelijking, liefdesbrieven en
het saaie (of juist riskante) hofleven vol glamour en intriges, maar ook
drugsgebruik komen voorbij.
Praktische informatie
Lezing Oranjevrouwen
Woensdagavond 15 april
Aanvang: 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur)
Sluuspoort, Zwartsluis.
Entree:
Leden: gratis
Niet-leden: € 10,00 (incl. 1x koffie/thee bij binnenkomst).
Betaling op de avond zelf bij de kassa.
Aanmelden verplicht (voor zowel leden als niet-leden).
Aanmelden kan van woensdag 1 april t/m dinsdag 14 april.
info@historiezwartsluis.nl
Telefoon: 06 - 50 43 00 55
(telefonisch aanmelden indien mailen niet mogelijk is).
De nautische ziel van
Zwartsluis verdient een boek
Oproep aan inwoners en bedrijven om samen de maritieme
geschiedenis vast te leggen. Dit Initiatief wil verhalen, foto’s en
steun bundelen tot een blijvend document.
Zwartsluis aan ‘t Zwartewater
Wie langs het water van Zwartsluis loopt, ziet meer dan alleen werven en
schepen die komen en gaan. In het ritme van het water, in de lijnen van
de kades en in de namen die blijven hangen, klinkt een verleden door dat
nauw met de scheepvaart verbonden is.
De afgelopen tijd werd dat verleden opnieuw zichtbaar toen de Kamper
Kogge naar Zwartsluis kwam voor restauratie. In berichten daarover
werd steevast gesproken over de rijke nautische geschiedenis van het
dorp. Maar wie zich vervolgens afvroeg waar die geschiedenis in
samenhang te lezen is, merkte al snel dat die vraag niet eenvoudig te
beantwoorden is.
Er is veel. Artikelen, verhalen en onderzoeken - onder meer in de Sluziger
Kroniek en in het archief van de Historische Vereniging. Waardevol,
zorgvuldig vastgelegd, maar vaak verspreid en fragmentarisch. Het
grotere verhaal, waarin al die lijnen samenkomen, ontbreekt nog.
Juist nu, in een periode waarin de restauratie van de kogge opnieuw
aandacht vraagt voor het maritieme verleden van Zwartsluis, ontstond
het idee om die geschiedenis bijeen te brengen in een magazine of
misschien wel een boek. Het laatste zou het mooist zijn, maar een en
ander zal afhankelijk zijn van sponsoring en subsidies.
Alle Elbers en Herman Slurink namen het initiatief en gingen met elkaar
in gesprek. Niet alleen over de inhoud, maar vooral over de vraag hoe je
zo’n verhaal vertelt. Want een geschiedenis kan volledig zijn, maar
daarmee nog niet levend. Hoe voorkom je dat een magazine of boek
verzandt in een opsomming van jaartallen, namen en feiten, terwijl juist
achter die feiten een wereld van betekenis schuilgaat?
Een plan krijgt vorm:
Iedere vogel zingt zoals hij gebekt is
Gaandeweg kreeg het plan vorm. De geschiedenis moet opgeknipt
worden in twee delen, ieder met een eigen invalshoek. Alle Elbers zal zich
richten op de ontwikkeling van de scheepswerven en de feitelijke
geschiedenis van de scheepsbouw in Zwartsluis. Herman Slurink neemt
de ambachten voor zijn rekening - de mensen en het werk achter de
schepen.
Dit betekent een geschiedenis met twee stemmen. Of, zoals eens
treffend werd gezegd: “Iedere vogel zingt zoals hij gebekt is.”
Die verscheidenheid is juist de kracht van het project. Waar de één zoekt
naar samenhang in feiten, lijnen en ontwikkelingen, zoekt de ander naar
de betekenis daarachter - naar het verhaal van veelal kunstzinnige
handen die werkten, van materialen die vorm kregen en van mensen die
leefden met water, wind en tijd. Samen ontstaat zo een beeld dat meer
wil zijn dan alleen een geschiedenis. Een verhaal waarin niet alleen wordt
verteld wat er was, maar ook voelbaar wordt wat het betekende. Geuren
en sferen van oudsher komen bovendrijven.
Een oproep aan de inwoners van Zwartsluis en
omgeving
Om dat beeld zo compleet mogelijk te maken, doen de samenstellers een
beroep op de inwoners van Zwartsluis en omgeving. Zij zijn op zoek naar
foto’s, documenten en persoonlijke verhalen die nog niet in het archief
van de Historische Vereniging zijn opgenomen. Juist die persoonlijke
herinneringen kunnen het verhaal verdiepen en tot leven brengen.
Binnen deze geschiedenis zal naast de vele werven die Zwartsluis heeft
gekend en de schepen die er werden gebouwd, aandacht worden
besteed aan de volgende ambachten die onmisbaar waren voor de
scheepvaart, zoals timmerlieden en mastenmakers, touwslagers,
smeden, zeilmakers, scheepsschilders en de makers van borstels en
kwasten.
Wie (foto)materiaal, documenten of verhalen heeft die hierbij aansluiten,
wordt van harte uitgenodigd om deze te delen. In het archief van de
Historische Vereniging kan alles worden gescand en opgeslagen.
Zo kan een geschiedenis die ooit het dagelijks leven van velen bepaalde,
opnieuw zichtbaar worden - niet als iets van vroeger alleen, maar als een
verhaal dat nog altijd doorwerkt.
U kunt hierover contact opnemen met Herman Slurink:
email: h.jslurink@freeler.nl en tel. 0637300926
Tevens wil ondergetekende graag in gesprek met bedrijven cq werven die
mogelijkheden zien om in geval van het schrijven van een boek daarvoor een
sponsoringvoorstel kunnen doen. Wij gaan niet over één nacht ijs en willen
daarvoor een solide fundament neerleggen zonder risico’s. Een breed
draagvlak kan meewerken bij de aanvraag van subsidies.
Herman Slurink
Het protest tegen de sluiting van de
Kolksluis krijgt een opvallende vorm
Geert Terwel besloot zijn zorgen niet alleen uit te spreken, maar ook
muzikaal te laten horen. “Het is een protestlied”, zegt hij zelf. Met zijn
nummer wil hij aandacht vragen bij Rijkswaterstaat voor de situatie rond
de sluis. Dat lijkt inmiddels gelukt: “Ik heb het naar iemand van
Rijkswaterstaat gestuurd en die heeft het binnen de organisatie gedeeld.”
Volgens Terwel is het geen fel of aanvallend nummer, maar juist een
genuanceerd geluid. Hij omschrijft het als een ‘fatsoenlijk lied’. “Als je ziet
wat er allemaal gebeurt in de Kolksluis, zoals bootjes aanleggen en
boegsprietlopen. Misschien gaan ze er dan bij Rijkswaterstaat anders
over denken. En ik hoop dat zoiets als dit liedje er dan bij helpt.”
De frustratie over de gesloten sluis leeft breder in het dorp. Terwel wijst
daarbij niet alleen op de emotionele kant, maar ook op de economische
gevolgen. “Het is niet alleen emotie, het is ook handel. Het heet niet voor
niks de Handelskade. Al die ijsjes bijvoorbeeld die nu niet verkocht
worden.”
Zijn idee voor het lied ontstond vanuit die betrokkenheid. Onder de titel
‘Blijf bij ons’ zette hij zijn boodschap kracht bij. “Ik zit al een tijdje op
zangles. De melodie van Boudewijn de Groot kende ik natuurlijk al. Toen
heb ik aan Lieke Bax verteld wat er allemaal in moest voorkomen en zij
heeft de tekst geschreven.”
Voor de productie werkte hij samen met meerdere betrokkenen uit de
regio. Ivo Eenkhoorn van de Historische Vereniging Zwartsluis zorgde
voor passend beeldmateriaal, terwijl Jan Kisjes het nummer opnam in
zijn studio in Dalfsen. De timing was bewust gekozen: “Maandag is er een
gesprek tussen de burgemeester en Rijkswaterstaat, dat was mijn
deadline”, aldus Terwel. “Ik hoop dat het zijn uitwerking heeft.”
De nautische geschiedenis
van Zwartsluis krijgt steeds
meer gezicht
Nieuwe oproep rond de maritieme geschiedenis van
Zwartsluis
Enkele maanden geleden deden wij via Zwartsluis Actueel een oproep aan
inwoners en bedrijven om mee te denken over een boek over de
nautische geschiedenis van Zwartsluis. De reacties die daarop volgden
hebben ons verrast. Van verschillende kanten ontvingen wij foto's,
documenten, herinneringen en persoonlijke verhalen. Sommige daarvan
waren al jarenlang in familiebezit en nooit eerder openbaar gemaakt.
Juist dat maakt deze zoektocht zo bijzonder. Achter iedere foto en ieder
document blijkt opnieuw een verhaal schuil te gaan dat iets toevoegt aan
de geschiedenis van ons dorp.
Inmiddels kunnen we zeggen dat de contouren van het boek zichtbaar
worden. Het fundament ligt. De hoofdstukken over de scheepswerven,
de verschillende ambachten en hun onderlinge samenhang zijn in
concept gereed. Natuurlijk zal er de komende tijd nog veel worden
aangevuld met foto's, illustraties, kaders en nieuwe ontdekkingen, maar
het geheel begint steeds meer de vorm te krijgen van het boek dat wij
voor ogen hadden.
Juist daarom willen wij opnieuw een beroep doen op de kennis en
herinneringen die in Zwartsluis en omgeving nog aanwezig zijn. Niet
omdat er nog te weinig materiaal is, maar omdat wij merken hoeveel
onverwachte schatten nog boven water komen zodra mensen weten
waarnaar wordt gezocht.
Waar zijn de schepen gebleven?
Tijdens onze werkzaamheden ontdekten wij hoe verrassend veel
schepen die ooit in Zwartsluis werden gebouwd, nog altijd bestaan.
Sommige varen nog dagelijks, andere zijn gerestaureerd of hebben
elders een nieuw leven gekregen. Van weer andere is via archieven en
maritieme databanken een indrukwekkend levensverhaal te
reconstrueren.
Zo kwamen wij onder meer de Disponibel, de Oosterschelde, de
Dwerskop, Gerrigje, Friesland en Sjakie tegen. Achter ieder van deze
schepen schuilt een geschiedenis die begon op een werf in Zwartsluis en
zich vervolgens over heel Nederland en soms zelfs daarbuiten heeft
voortgezet. Dat roept een mooie vraag op.
Welke in Zwartsluis gebouwde schepen bestaan er
nog meer?
Misschien kent u een schip dat nog vaart. Misschien bezit u een oude
foto van een tewaterlating. Misschien weet u waar een schip terecht is
gekomen of kent u mensen die het levensverhaal ervan kunnen vertellen.
Wij zouden deze verhalen graag een plaats geven in het boek.
Misschien is er zelfs iemand die het leuk vindt om zich juist in dit
onderwerp te verdiepen en samen met ons de geschiedenis van deze
schepen verder in kaart te brengen.
Scheepssier: de kunst van het schip
Een tweede onderwerp dat tijdens onze zoektocht steeds meer onze
aandacht trekt, is het scheepssier. Een schip was meer dan een
gebruiksvoorwerp. Wie goed kijkt naar oude foto's ontdekt hoeveel
aandacht vroeger werd besteed aan de afwerking en de versiering. Fraai
gesneden mastborden, naamborden, roerknoppen, vlaggenstokknoppen,
beschilderde boeisels, sierlijke schilderingen in de klik, vergulde details
en soms zelfs rijk houtsnijwerk gaven ieder schip een eigen gezicht.
Ook in Zwartsluis was dat een belangrijk onderdeel van het
vakmanschap.
Uit de kasboeken van de schildersfamilie Elbers blijkt hoe vaak schepen
werden voorzien van verguld werk, sierlijke schilderingen, beschilderde
scheepsvlaggen en decoratieve details. Ook in oude doop- en
trouwregisters komen vaklieden voor die worden aangeduid als
beeldsnijder, beeldhouwer of klootdraaier, ambachtslieden die zich
bezighielden met het maken van juist deze scheepsversieringen. Maar
hoeveel daarvan is nog bewaard gebleven?
Misschien hangt er ergens nog een oud naambord op een zolder of
schuur. Misschien staat er een vlaggenstok met gesneden knop op een
erf. Misschien bezit iemand een model van een Zwartsluizer schip
waarop het oorspronkelijke scheepssier nog zichtbaar is. Of misschien
zijn er verhalen over de mensen die dit bijzondere werk maakten.
Ook daarvan ontvangen wij graag foto's, voorwerpen of herinneringen.
Samen bouwen aan een blijvend document
Steeds duidelijker wordt dat de maritieme geschiedenis van Zwartsluis
veel groter is dan alleen de geschiedenis van scheepswerven. Het is ook
het verhaal van de mensen die de schepen bouwden, ze uitrustten,
onderhielden, versierden en ermee hun brood verdienden. Met iedere
nieuwe bijdrage groeit niet alleen ons archief, maar ook het boek zelf.
Wij hopen daarom dat inwoners, oud-inwoners, schippers, verzamelaars
en bedrijven ons ook de komende maanden willen blijven helpen. Wie
informatie deelt, levert niet alleen een bijdrage aan dit boek, maar helpt
ook mee om een belangrijk deel van de geschiedenis van Zwartsluis voor
toekomstige generaties te bewaren.
Daarnaast voeren wij inmiddels gesprekken over de financiering van de
uitgave. Verschillende bedrijven tonen belangstelling om het project
mogelijk te maken. Wij zijn ervan overtuigd dat een boek over de
nautische geschiedenis van Zwartsluis alleen kan ontstaan wanneer het
wordt gedragen door de gemeenschap waarvan die geschiedenis deel
uitmaakt. Bedrijven en organisaties die hierover met ons in gesprek
willen gaan, zijn dan ook van harte welkom.
Alle Elbers en Herman Slurink
Heeft u informatie, foto's, documenten of verhalen die kunnen bijdragen
aan dit project, of wilt u meedenken over de verdere realisatie van het
boek, dan kunt u contact opnemen met:
Herman Slurink
h.jslurink@freeler.nl
06 - 37300926
Volg ons op
