Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag van 10:00 uur tot 17:00 uurArchief op afspraakVolg de Historische Vereniging Zwartsluis opEen donatie doen? Graag!
Ons nieuwsoverzichtDe Historische Vereniging Zwartsluis organiseert met regelmaat boeiende en interessante bijeenkomsten voor iedereen die geinteresseerd is in de historie van Zwartsluis. Blijf op de hoogte door ons nieuwsoverzicht in de gaten te houden om niets te willen missen!
Erelidmaatschap voor Albert GrevelingHet is een bijzonder voorrecht om een mijmering als dit te mogen schrijven over iemand die nog volop in het leven staat en zich, zij het tegenwoordig op een iets lager pitje, nog altijd onophoudelijk bezighoudt met de geschiedenis van Zwartsluis. Waarom voel ik dit zo? Albert Greveling en ik kennen elkaar al een groot deel van ons leven. Mijn geboortehuis stond in de straat waar ooit de kassen en de boomgaard van de familie Greveling lagen – de plek die later zou uitgroeien tot de Zintuigentuin. In zijn werken met bijeen gesprokkeld natuurlijk materiaal en mijn fotografie vonden we elkaar in een gedeelde liefde voor het magische, het mystieke en het ogenschijnlijk onbeduidende. Later kwam daar tot onze verrassing nog de plaatselijke geschiedenis bij. Vanuit die verbondenheid schrijf ik deze verzen.Albert, wandelend archief en dorpskabouterDaar loopt hij door het centrum van het dorp.Half verborgen achter een kruiwagengevuld met een woud aan takken.De pas verraadt een lichte haast,een lopen, zoals iemand loopt die overal verhalen ziet,zelfs in een afgewaaide tak, een vergeten krant,of een scherf in een berg puinafval.Een hoofd gevuld met sferen,parallelle werelden,zoveel te zien en te vertellen,teveel voor één leven.De onrust is nog niet geweken,hij houdt de vaart er in.Op een morgen zie je hem en denk je:“Hij gaat gewoon een boodschap doen.”Maar ondertussen telt hij in zijn hoofd de oude klinkers,herinnert zich wie hier ooit woonde,wie daar een muurtje bouwde.Zijn handen tasten en sprokkelenStronken, takken, schijnbaar misvormd houtgered van de brandstapelen niet veel later onderdeel van iets groters,een sculptuur, een herinnering, een stukje magie.De Zintuigentuin was zijn rijk,natuur en historie vergroeid in elkaar.Een plek waar de wind verhalen leek te fluisteren.Waar het loof schudde van blijdschapwanneer een trek mezen haar bezocht.Een plek waar een opgejaagde zielweer rust en vrede vond.Stormen kwamen, moedwillige vernielingen ook.Maar hij herpakte zich en herschiep.Zoals een kabouter in een sprookje:klein, onverstoorbaar, dappermet als enig wapen: een visie, opgebouwd uit ervaring,een diep verborgen wéten.Vanuit datzelfde weten groeide gaandeweg het besefdat niets blijvend isen het schone dat werd ervarenligt opgeslagen in de zielom te rijpen voor een toekomstwaar de tijd geen vat op heeft.En nu, stap voor stap,draagt hij zijn archief over.Dozen, foto’s, kranten, ansichtkaarten —alles wat hij al die jaren heeft gekoesterdmet dezelfde aandachtwaarmee hij een bloemstuk schikteof een steen zag die door de zon werd aangelicht.
Doos na doos na doos na doos.Met elke overhandigingwordt het lichter.Niet omdat er minder is,maar omdat het overgedragen wordt,daarin klinkt een echo meevan wat ooit eens werkelijk vrij zijn was.Alles vindt straks een veilige plek,in het hart van Zwartsluis.Niet achter slot en grendel,maar ordelijk gerangschikt,toegankelijk,klaar om doorverteld te worden.Naast een vertrouwde naam— De Stoffel Voerman Collectie —klinkt straks een nieuwe:Het Albert Greveling Archief.Een naam die niet vraagt om uitleg,omdat zij al samenvaltmet het dorp zelf, met Zwartsluis.Met zijn straten, zijn mensen,zijn herinneringen.Wat telt is dat Albert hiermee kan blijven laten zienhoe je kijkt, hoe je bewaart.Hoe je het kleine koestert, het schijnbaar waardeloze redt,en zo geschiedenis levend houdt.Straks zal de voorzitter spreken,het woord ‘erelid’ uitspreken en meer,een herinnering overhandigen.Maar wat hier werkelijk gebeurtlaat zich moeilijk vangen in een zin.Want deze eergaat niet alleen over verdienste,of over jaren van inzet.Zij zegt iets over zorg,over aandacht,over liefde voor een pleken alles wat haar gevormd heeft.Deze eeris niet alleen van de vereniging.Zij behoort aan Zwartsluis.Namens het bestuur van de Historische Vereniging,Herman Slurink
Foto’s: Henk Kuik
Welke vrouw redde het huisvan Oranje Nassau?Het is een wonder dat het koningshuis Oranje-Nassau nog bestaat! Tijdens deze lezing word je meegenomen in het verhaal over de prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een belangrijke rol speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Financiële fouten, buitenlandse bedreigingen, anti-oranje bewegingen en Oranje vrouwen met een sleutelrol: tijdens deze boeiende avond vol verhalen komt het allemaal voorbij.Arrogantie, huwelijksproblemen en een dwarse Staten Generaal kwamen door de eeuwen heen regelmatig voor. Door ijdelheid, foute keuzes en te grote financiële uitgaven van koningen en stadhouders is het koningshuis dan ook regelmatig in gevaar gebracht. Zonder het moedige optreden van hun vrouwen was Nederland een republiek geworden, of misschien wel de 17e Bundesländer Deutschland, een provincie van Zuid Vlaanderen, een speelbal van Engeland, of een 'Province Français’. Kun je je het voorstellen?Hoofdinspecteur / auditor Tony Mouw neemt je mee in het verhaal over de ruim 30 prinsessen en regentessen die de afgelopen 500 jaar een belangrijke rol speelden in het voortbestaan van ons koningshuis. Tijdens de interactieve avond gaat Tony dieper in op het leven en de rol van enkele van deze vrouwen, en dan met name die ene prinses die écht een sleutelrol speelde. Op meeslepende wijze leer je hoe zij het Huis van Oranje Nassau van de ondergang redde. Berustte haar aanpak op toeval of was het een bewuste en uitgekiende strategie?De lezing start met het ontstaan van het graafschap Nassau in de 12e eeuw en de huwelijken van de graven van Nassau. Vanaf dit punt word je
meegenomen in een reis door de eeuwen heen, waarbij ook de humoristische kant van de geschiedenis van de Oranjes aan bod komt. Verhalen over verboden verbintenissen, uithuwelijking, liefdesbrieven en het saaie (of juist riskante) hofleven vol glamour en intriges, maar ook drugsgebruik komen voorbij.Praktische informatieLezing OranjevrouwenWoensdagavond 15 aprilAanvang: 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur)Sluuspoort, Zwartsluis.Entree:Leden: gratisNiet-leden:€ 10,00 (incl. 1x koffie/thee bij binnenkomst).Betaling op de avond zelf bij de kassa.Aanmelden verplicht (voor zowel leden als niet-leden).Aanmelden kan van woensdag 1 april t/m dinsdag 14 april.info@historiezwartsluis.nlTelefoon: 06 - 50 43 00 55(telefonisch aanmelden indien mailen niet mogelijk is).
De nautische ziel van Zwartsluis verdient een boekOproep aan inwoners en bedrijven om samen de maritieme geschiedenis vast te leggen. Dit Initiatief wil verhalen, foto’s en steun bundelen tot een blijvend document.Zwartsluis aan ‘t ZwartewaterWie langs het water van Zwartsluis loopt, ziet meer dan alleen werven en schepen die komen en gaan. In het ritme van het water, in de lijnen van de kades en in de namen die blijven hangen, klinkt een verleden door dat nauw met de scheepvaart verbonden is.De afgelopen tijd werd dat verleden opnieuw zichtbaar toen de Kamper Kogge naar Zwartsluis kwam voor restauratie. In berichten daarover werd steevast gesproken over de rijke nautische geschiedenis van het dorp. Maar wie zich vervolgens afvroeg waar die geschiedenis in samenhang te lezen is, merkte al snel dat die vraag niet eenvoudig te beantwoorden is.Er is veel. Artikelen, verhalen en onderzoeken - onder meer in de Sluziger Kroniek en in het archief van de Historische Vereniging. Waardevol, zorgvuldig vastgelegd, maar vaak verspreid en fragmentarisch. Het grotere verhaal, waarin al die lijnen samenkomen, ontbreekt nog.Juist nu, in een periode waarin de restauratie van de kogge opnieuw aandacht vraagt voor het maritieme verleden van Zwartsluis, ontstond het idee om die geschiedenis bijeen te brengen in een magazine of misschien wel een boek. Het laatste zou het mooist zijn, maar een en ander zal afhankelijk zijn van sponsoring en subsidies. Alle Elbers en Herman Slurink namen het initiatief en gingen met elkaar in gesprek. Niet alleen over de inhoud, maar vooral over de vraag hoe je zo’n verhaal vertelt. Want een geschiedenis kan volledig zijn, maar daarmee nog niet levend. Hoe voorkom je dat een magazine of boek verzandt in een opsomming van jaartallen, namen en feiten, terwijl juist achter die feiten een wereld van betekenis schuilgaat? Een plan krijgt vorm: Iedere vogel zingt zoals hij gebekt isGaandeweg kreeg het plan vorm. De geschiedenis moet opgeknipt worden in twee delen, ieder met een eigen invalshoek. Alle Elbers zal zich richten op de ontwikkeling van de scheepswerven en de feitelijke geschiedenis van de scheepsbouw in Zwartsluis. Herman Slurink neemt de ambachten voor zijn rekening - de mensen en het werk achter de schepen.Dit betekent een geschiedenis met twee stemmen. Of, zoals eens treffend werd gezegd: “Iedere vogel zingt zoals hij gebekt is.”Die verscheidenheid is juist de kracht van het project. Waar de één zoekt naar samenhang in feiten, lijnen en ontwikkelingen, zoekt de ander naar de betekenis daarachter - naar het verhaal van veelal kunstzinnige handen die werkten, van materialen die vorm kregen en van mensen die
leefden met water, wind en tijd. Samen ontstaat zo een beeld dat meer wil zijn dan alleen een geschiedenis. Een verhaal waarin niet alleen wordt verteld wat er was, maar ook voelbaar wordt wat het betekende. Geuren en sferen van oudsher komen bovendrijven.Een oproep aan de inwoners van Zwartsluis en omgevingOm dat beeld zo compleet mogelijk te maken, doen de samenstellers een beroep op de inwoners van Zwartsluis en omgeving. Zij zijn op zoek naar foto’s, documenten en persoonlijke verhalen die nog niet in het archief van de Historische Vereniging zijn opgenomen. Juist die persoonlijke herinneringen kunnen het verhaal verdiepen en tot leven brengen.Binnen deze geschiedenis zal naast de vele werven die Zwartsluis heeft gekend en de schepen die er werden gebouwd, aandacht worden besteed aan de volgende ambachten die onmisbaar waren voor de scheepvaart, zoals timmerlieden en mastenmakers, touwslagers, smeden, zeilmakers, scheepsschilders en de makers van borstels en kwasten.Wie (foto)materiaal, documenten of verhalen heeft die hierbij aansluiten, wordt van harte uitgenodigd om deze te delen. In het archief van de Historische Vereniging kan alles worden gescand en opgeslagen.Zo kan een geschiedenis die ooit het dagelijks leven van velen bepaalde, opnieuw zichtbaar worden - niet als iets van vroeger alleen, maar als een verhaal dat nog altijd doorwerkt.U kunt hierover contact opnemen met Herman Slurink: email: h.jslurink@freeler.nl en tel. 0637300926Tevens wil ondergetekende graag in gesprek met bedrijven cq werven die mogelijkheden zien om in geval van het schrijven van een boek daarvoor een sponsoringvoorstel kunnen doen. Wij gaan niet over één nacht ijs en willen daarvoor een solide fundament neerleggen zonder risico’s. Een breed draagvlak kan meewerken bij de aanvraag van subsidies.Herman Slurink
Het protest tegen de sluiting van de Kolksluis krijgt een opvallende vorm
Geert Terwel besloot zijn zorgen niet alleen uit te spreken, maar ook muzikaal te laten horen. “Het is een protestlied”, zegt hij zelf. Met zijn nummer wil hij aandacht vragen bij Rijkswaterstaat voor de situatie rond de sluis. Dat lijkt inmiddels gelukt: “Ik heb het naar iemand van Rijkswaterstaat gestuurd en die heeft het binnen de organisatie gedeeld.”Volgens Terwel is het geen fel of aanvallend nummer, maar juist een genuanceerd geluid. Hij omschrijft het als een ‘fatsoenlijk lied’. “Als je ziet wat er allemaal gebeurt in de Kolksluis, zoals bootjes aanleggen en boegsprietlopen. Misschien gaan ze er dan bij Rijkswaterstaat anders over denken. En ik hoop dat zoiets als dit liedje er dan bij helpt.”De frustratie over de gesloten sluis leeft breder in het dorp. Terwel wijst daarbij niet alleen op de emotionele kant, maar ook op de economische gevolgen. “Het is niet alleen emotie, het is ook handel. Het heet niet voor
niks de Handelskade. Al die ijsjes bijvoorbeeld die nu niet verkocht worden.”Zijn idee voor het lied ontstond vanuit die betrokkenheid. Onder de titel ‘Blijf bij ons’ zette hij zijn boodschap kracht bij. “Ik zit al een tijdje op zangles. De melodie van Boudewijn de Groot kende ik natuurlijk al. Toen heb ik aan Lieke Bax verteld wat er allemaal in moest voorkomen en zij heeft de tekst geschreven.”Voor de productie werkte hij samen met meerdere betrokkenen uit de regio. Ivo Eenkhoorn van de Historische Vereniging Zwartsluis zorgde voor passend beeldmateriaal, terwijl Jan Kisjes het nummer opnam in zijn studio in Dalfsen. De timing was bewust gekozen: “Maandag is er een gesprek tussen de burgemeester en Rijkswaterstaat, dat was mijn deadline”, aldus Terwel. “Ik hoop dat het zijn uitwerking heeft.”