Webdesign by:
Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag van 10:00 uur tot 17:00 uur
Archief op afspraak
Volg de Historische Vereniging Zwartsluis op
Een donatie doen? Graag!
De historie van Zwartsluis
7. Onderwijs en de kerk
De onderwijswet van 1806 schreef klassikaal onderwijs voor waarbij de
leerlingen op grond van hun niveau in drie groepen werden verdeeld.
Zo kwam een Haagse ambtenaar tijdens inspecties tussen 1830 en 1850
ook in Zwartsluis.
Elke wijk had hier zijn eigen (gemeente)school. Die in de Schans stond
aan de Handelskade (toen genoemd ‘Achter de Wal’), waar later de
melkwinkel van Corporaal gevestigd was. De andere twee stonden in het
Buitenkwartier tegenover de ingang van het Klein Lageland en achterin
de Nieuwe Sluis. De kinderen hoefden niet naar de school in hun eigen
woonwijk. Door de vrijheid in schoolkeuze werd de school Achter de Wal
druk bezocht—de school werd omschreven als “zeer stijf regtzinnig”.
Het onderwijs in Zwartsluis liet in die jaren nog veel te wensen over door
de veel te kleine schoolgebouwen. Er waren 230 leerlingen gehuisvest in
de Schans, 180 in het Buitenkwartier en 170 kinderen in de Nieuwe Sluis.
In de buurschap Baarlo stond eveneens een school die ook werd bezocht
door kinderen uit Hamingen (gemeente Staphorst). In de Velde en
Zwartewaterklooster werd soms door een schoolmeester uit Rouveen of
Hasselt bij de boerengezinnen thuis les gegeven.
In 1858 werd in de Nieuwe Sluis de eerste bijzondere school gebouwd.
Deze stond vlakbij de iets eerder gebouwde kerk van de Gereformeerde
Gemeente onder ’t Kruis. Omdat particuliere scholen geen subsidie
kregen moesten de benodigde financiën komen van het schoolgeld en
kerken. De school had ook veel kinderen uit de Hervormde Kerk. In het
Buitenkwartier had de Joodse gemeente een eigen school. Een
bestaande school werd in 1927 ingericht ten behoeve van het onderwijs
aan schipperskinderen en kreeg de naam L.F. Duynmaer van Twistschool.
De kinderen hadden bij Zwartsluizer gezinnen “hun thuis”. Deze school
heeft bestaan tot 1958.
Het kerkelijk leven in Zwartsluis kende omstreeks het midden van de
negentiende eeuw een rijke verscheidenheid. Ruim negentig procent van
de bevolking behoorde tot de Hervormde Kerk. Daarnaast waren er
Doopsgezinden, Christelijk Afgescheidenen, Gereformeerden onder ’t
Kruis, Joden en een paar Rooms-Katholieken. Enkele inwoners waren in
1835 meegegaan in de afscheiding van de Nederlands Hervormde Kerk
en in 1847 ontstond hier de zogeheten Kruisgemeente. In 1869
verenigden deze twee gemeenten zich tot de Christelijke Gereformeerde
Kerk. De Joodse gemeente stichtte in 1851 een nieuwe synagoge aan de
Baanstraat. Een doopgezinde kerk werd in 1842 gebouwd en deed dienst
tot eind twintigste eeuw. Vermeldenswaardig is dat de preekstoel van de
Hervormde Kerk stamt uit 1683.
L.F. Duynmaer van Twistschool
Links: de Hervormde Kerk
Onder: de Gereformeerde Kerk
Volg ons op
