Webdesign by:
Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag van 10:00 uur tot 17:00 uur
Archief op afspraak
Volg de Historische Vereniging Zwartsluis op
Een donatie doen? Graag!
Draag uw steentje bij!
Hebt u, voor Zwartsluis, historisch materiaal in de kast of lade?
Dan kunt u uw steentje bijdragen om het historische waardebesef
en de kennis over het erfgoed van Zwartsluis
te bevorderen.
Waar zijn wij naar op zoek?
Foto’s, films, documenten en nog veel meer!
Mocht u ons materiaal aan willen bieden dan kunt u
contact met ons opnemen via de knop hieronder.
De historie van Zwartsluis
2. Strategisch gelegen
De natuurlijke omgeving is bepalend geweest voor de ontwikkeling van
onze strategisch gelegen plaats. Een schans werd De Schans, de bolwerken
weken voor andere bouwwerken. Een gemeente ontstond, een
gemeenschap ontstond.
In het begin van de zestiende eeuw voerde Karel van Egmond, hertog van
Gelre, ook in Overijssel strijd met de Bourgondische hertogen, die hun
macht in de Nederlanden probeerden te vergroten. In 1527 trok Karel
naar Zwartsluis en bouwde er een versterking in de vorm van een
zogeheten ‘blokhuis’, dat hij door zijn krijgsvolk liet bezetten. De
inwoners van alle buurschappen werden verplicht te helpen bij de aanleg
van een bolwerk. Ze deden het niet, maar wel kreeg Zwartsluis de status
van een schans. Aangezien de landsheer, de bisschop van Utrecht, aan
de Bourgondische kant stond kon hij weinig hulp bieden tegen de
Gelderse invallen. Daarom werd in het gewest steun gezocht bij Karel V,
landsheer van Overijssel. Zijn soldaten maakten in 1528 korte metten
met de Gelderse bezetters en daarna was het voorlopig weer rustig.
Zwartsluis was echter belangrijk genoeg om in 1580 te worden bezet
door Staatse troepen, die in hun strijd tegen de Spanjaarden een
belangrijk steunpunt zagen in deze plaats. De gunstige ligging aan het
water en de belangrijke landweg naar het noorden gaven daartoe alle
reden. Vervolgens was Zwartsluis het toneel van strijd, plundering en
verwoesting. Na het strijdtoneel werd er gewerkt aan de wederopbouw
en versterkingen. Zo werd in 1624 aan de zijde van het Meppelerdiep (nu
Handelskade) een aarden wal gelegd. Omstreeks 1642 werd aan de kant
van het Zwarte Water (nu Stationsweg) een stenen muur gebouwd.
Zwartsluis werd toen ook wel een ‘fortesse’ genoemd en dat gaf de
militaire positie uitstekend weer. Op een oude kaart van Blaeu uit 1649
zijn vijf bolwerken en drie poorten te zien.
Achterstallig onderhoud aan de Sluziger verdedigingswerken na de
Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) kwam de bisschop van Münster
(‘Bommen Berend’) ten goede. Hij viel in 1672 de Republiek der
Vereenigde Nederlanden binnen; ook Zwartsluis capituleerde en werd
bezet. Vanwege het grote strategisch belang poogden Staatse troepen
verschillende keren om de plaats te heroveren, maar hun inspanningen
waren tevergeefs. Pas nadat de Vrede van Westminster in 1674 was
getekend vertrokken de bezetters. In het begin van de achttiende eeuw
werd de militaire functie opgeheven, mede door verval van de
verdedigingswerken.
Omstreeks 1642 werd hier aan de kant van het Zwarte Water
(nu Stationsweg) een stenen muur gebouwd. Hier nog goed zichtbaar.
Wie kent deze prachtige familie?
Gerrit van der Meulen
Volg ons op
